Leeftijdscheck door gezichtsscanner bij aankoop rookwaren in tankstations blijft voor gedoe zorgen
De leeftijdscheck die tankstations door een gezichtsscanner laten doen bij consumenten die rookwaren willen aanschaffen, blijft voor gedoe zorgen. Waar pomphouders en de producent van het camerasysteem stellen alleen de leeftijd te checken, denken klanten dat hun gezicht wel degelijk wordt vastgelegd en geanalyseerd. ‘Er vindt géén identificatie of authenticatie van personen plaats.’
Tankstations van alle formules controleren sinds 1 oktober 2025 de legitimatie van iedereen die sigaretten of andere rookwaren koopt. Dit kan door middel van een geldig identiteitsbewijs zoals een paspoort of rijbewijs, maar sommige tankstations maken ook gebruik van een gezichtsscanner. Dit apparaat scant de uiterlijke kenmerken van een gezicht en stelt daarmee vast of iemand ouder is dan achttien jaar en dus gerechtigd is om rookwaren aan te schaffen. Doel van de 100 procent leeftijdscheck is het personeel vrijwaren van discussies over de leeftijd van een tabak kopende klant.
In een recent artikel in het AD stelt Frank Versteegh, klant bij een Esso-tankstation, dat er bij een aankoop van hem een scan wordt gemaakt. Bij de camera zou geen aankondiging staan dat dit ging gebeuren en er zou van hem ook geen toestemming zijn gevraagd. Ook mensen die geen sigaretten willen kopen zouden worden gescand. Volgens Versteegh zit er artificial intelligence (AI) achter een dergelijke gezichtsscan, die bepaalt of legitimatie noodzakelijk is. “Dat betekent dat je gegevens worden verwerkt en dat is verboden”, zo stelt hij in het AD.
Goed ontvangen
Bovag-woordvoerder Stijn Oosterhoff zegt in een reactie dat een scanner een waardevolle aanvulling is, die door klanten goed wordt ontvangen. “Als iemand zich niet wil legitimeren of geen papieren bij zich heeft, kan zo’n leeftijdsscan uitkomst bieden. Dat moet wel duidelijk worden gecommuniceerd.” Daarbij is het volgens Oosterhoff aan de leverancier van de scanapparatuur én de pomphouder om ervoor te zorgen dat de gebruikte middelen voldoen aan de bestaande (avg)wetgeving.
Voorkomt agressie
Directeur Gerbert Vissers van de Vissers Energy Group stelt in hetzelfde AD-artikel voor de leeftijdsscan in de tankstations gebruik te maken van de MyCheckr Mini. Volgens hem is dat een apparaatje zonder enige opslag, laat staan een verbinding naar buiten toe. “Het checkt of iemand ouder of jonger is dan 25 jaar, verder niets.” Vissers is daarbij tevreden met de MyCheckrs die op zijn tankstations zijn geïnstalleerd. “Het voorkomt veel agressie en voor tachtig procent van de klanten is het fijner omdat ze hun ID niet hoeven te laten zien.”
Niet toegestaan
Woordvoerder Herbert Brinkman van de Autoriteit Persoonsgegevens, in Nederland de waakhond op het gebied van privacywetgeving, zegt in het AD dat ‘het vastleggen en analyseren van een gezicht met behulp van een camerasysteem een verwerking van persoonsgegevens is volgens de AVG, artikel 4’. Volgens de AVG valt dit onder het verwerkingsverbod. “Dat verbod geldt, tenzij een specifieke uitzondering van toepassing is.”
Uitzonderingen zijn onder meer uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene of een specifieke wettelijke grondslag met een zwaarwegend algemeen belang. Voor leeftijdscontrole bij de verkoop van rookwaren bestaat volgens Brinkman geen wettelijke bepaling die het gebruik van gezichtsherkenning voorschrijft of toestaat. “De wettelijke verplichting ziet uitsluitend op het controleren van de leeftijd, niet op het gebruik van biometrische middelen.”
Privacybewust
Richard van der Loo van MoneyTronic, distributeur in Nederland van de MyCheckr Mini, stelt in een reactie aan Mobility Energy dat de in de tankstations gebruikte scanapparatuur medewerkers ‘op een veilige en privacybewuste manier’ helpt bij het controleren van leeftijdsgebonden producten, zoals tabak en alcohol. “Het systeem is ontworpen om objectieve ondersteuning te bieden, niet om mensen te volgen of persoonlijke gegevens te verzamelen. Er is geen sprake van stiekem scannen of het opslaan van gegevens. Alles wat het apparaat tijdelijk verwerkt, verdwijnt direct nadat de leeftijdsinschatting is uitgevoerd. Er worden geen foto’s opgeslagen, geen profielen opgebouwd en er is geen koppeling met externe systemen. Ook kan het systeem geen mensen identificeren of volgen.”
Het bedrijf claimt ‘volledig transparant’ te zijn over de werking van het product. Daarbij krijgen alle klanten gedetailleerde documentatie, inclusief een Data Protection Impact Assessment (DPIA). Van der Loo: “Dit garandeert dat de verwerking van persoonsgegevens zorgvuldig is onderzocht en voldoet aan de vereisten van de AVG.”
Lees ook:
